Beaufort Skalası — Rüzgar Şiddetinin Pratik Okunması

@oguzhan · 2026-06-06

Beaufort Skalası — Rüzgar Şiddetinin Pratik Okunması

Bu ders neyi öğretir: Köprüde anemometre arızalansa, GPS hızı yok olsa, AIS düşse bile denize bakarak rüzgar şiddetini tahmin etmeyi. Aynı anda bu tahmini fiziğe ve sefer kararına bağlamayı.

1. Skalanın Mantığı

Francis Beaufort 1805'te Royal Navy için yazdı. O dönemde rüzgar ölçen aletler güvenilir değildi; subaylar yelkenlerine bakarak hesap yapıyordu. Beaufort bunu standartlaştırdı: 0–12 arası ölçek, her seviyede deniz ve yelken davranışı belli.

Bugün anemometre var ama Beaufort hâlâ canlı, çünkü:

Cihaz arızasında tek güvenilir veri denizin yüzeyi.
Hava raporları (NAVTEX, Inmarsat-C, MetArea) Beaufort sayısı ile gelir — kn değil.
Yorum yapmak, sadece sayı okumaktan farklı bir beceri.

2. Tablo — Ezberleme, Tanıma

Force	Hız (kn)	Deniz Yüzeyi	Denizci Yorumu
0	<1	Ayna gibi	Rota tek motorla
1	1–3	Hafif kırışıklık	Tüy hareketi
2	4–6	Küçük dalgacık tepesi camsı	Yüzde hissedersin
3	7–10	Beyaz köpük başlıyor	Yelken doluyor
4	11–16	Sık beyaz köpük	"Tatlı esinti" — turist için ideal
5	17–21	Orta dalga, beyaz tepeler bol	Küçük teknede ilk rahatsızlık
6	22–27	Büyük dalga, beyaz köpük her yerde, sis serpintisi	Reefing kararı (bkz §4)
7	28–33	Deniz yükselir, köpük çizgili	Yatın limana dönmesi
8	34–40	Orta-yüksek dalga, kırılma	Ticaret gemisi "ciddi"
9	41–47	Yüksek dalga, sis koyu	Hatch'leri kontrol et
10	48–55	Çok yüksek dalga, görüş azalır	Manevra zorlaşır
11	56–63	Olağanüstü yüksek dalga	Uzun süreli olunca yapısal yorgunluk
12	64+	Hava beyaz, görüş sıfıra yakın	Kasırga / Tayfun

Bilmen gereken eşikler (ezberle):

22 kn (BF6) — küçük tekne kararı
34 kn (BF8) — fırtına uyarısı (Gale Warning)
48 kn (BF10) — şiddetli fırtına (Storm Warning)
64 kn (BF12) — kasırga (Hurricane Warning)

3. Denize Bakarak Tahmin

Cihaza güvenmediğinde sıra şu:

Beyaz köpük yok mu? — BF3 altı.
Köpük var ama dağınık, küçük tepecik? — BF4.
Köpük çoğu dalganın tepesinde, bol? — BF5–6.
Köpük dalganın yamaçlarından aşağı çizgiler halinde akıyor? — BF7–8 başlıyor. (Burası kritik eşik; rotayı sorgula.)
Sis-serpinti görüşü bozuyor, hava grimsi-beyaz? — BF9+.

Pratik egzersiz: Bir vardiya boyunca her saat başı (a) anemometre okuması, (b) gözle Beaufort tahmini yap. Notlarını karşılaştır. 3 sefer sonra %80 doğrulukla tahmin edebilirsin.

4. Reefing Kuralı (Yelkenli) — Tankerle de İlgili

Yelkende klasik kural: BF6'da reef al. Tankerde direkt karşılığı yok ama mantık aynı: BF6 ulaştığında "bu artık normal seyrim değil" düşün. Şunlar değişir:

Trim ayarı (özellikle ballast'ta)
Pompa odası ve forecastle güvertesinde yürüyüş yasağı
Bridge kahvesi artık iki elle :)
Liman manevrasında römorkör sayısı yeniden değerlendirilir

5. Beaufort ≠ Sea State

İki ayrı şey:

Beaufort = rüzgar şiddeti (cause)
Sea State / Douglas = dalga yüksekliği (effect)

Genel kural: dalga rüzgardan 3–6 saat geride. Yani BF8 esmeye başladıysa, gerçek dalga yarım gün sonra zirveye çıkar. Bu yüzden hava düştüğünde "rahatladım" diyenler ertesi gün swell'le boğuşur.

İstatistik: BF7 sabit 12 saat → ~3 m anlamlı dalga (significant wave height, Hs). BF8 sabit 12 saat → ~5 m Hs. 24 saat sabit BF9 → ~7–8 m Hs ve uzun-periyot swell.

6. Köprüde Akıl Yürütme

Hava raporunda "BF7-8, kuzeybatı, 24 saat" geldiyse:

Cause: 28–40 kn rüzgar.
Effect: 4–6 m Hs, 8–10 m max.
Karar: Rotayı 10–15° rüzgar bordasından kaçır → roll azalır.
Hesap: Eta'ya +%10–15 ekle (head sea ile yavaşlama).
Liman seçimi: Hedefin yön tutturulamayan bir ağız ise reroute.

Özet — 3 Kural

Anemometre arızalanabilir; göz arızalanmaz. Skala'yı dene-yanıl ile içselleştir.
BF6 düşünce, BF8 hareket eşiğidir. Aralarındaki 12 saat değerli karar penceresi.
Beaufort rüzgar, Douglas dalga. İkisini ayırmadan rota planlaması eksiktir.

İlgili notlar (sonraki dersler):

Sinoptik Haritaları Okuma
Soğuk ve Sıcak Cepheler

Etiketler: #meteoroloji #beaufort #rüzgar #ders